In april 2026 kondigde Druk & Dwars op de website een vacature aan voor een junior onderzoeker op het project ‘Druk & Dwars in het Voortgezet Onderwijs’. Met veel trots en enthousiasme stel ik mijzelf voor als de persoon die deze plek binnen het team van Druk & Dwars heeft gevuld! In dit nieuwsbericht lees je iets over mij, en over het project Druk & Dwars in het VO.
Over mij
Mijn naam is Madelief van der Velden, ik ben 24 jaar en ik ben sinds augustus onderdeel van Druk & Dwars. Ik ben net afgestudeerd en heb een bachelor Pedagogische- en Onderwijswetenschappen gedaan, alsook een onderzoeksmaster. Tijdens mijn studie heb ik mij toegelegd op een verscheidenheid aan onderwerpen met betrekking tot onderwijskunde, pedagogiek, sociologie en filosofie. In het bijzonder interesseer ik me voor de complexe verhouding tussen de onderwijspraktijk en -wetenschap. Er is veel (wetenschappelijke) kennis over opvoeding en onderwijs, maar we slagen er nog niet altijd in om dit (duurzaam) toe te passen in de praktijk (Korpershoek, 2026). Hoewel ik sterk geloof in het nut van wetenschappelijke kennis voor de onderwijspraktijk, denk ik dat het heel belangrijk is om als onderzoekers de beperkingen van wetenschappelijk onderzoek te blijven erkennen en tevens oog te hebben voor de complexe realiteit en het morele karakter van opvoeding en onderwijs, als we wetenschap en praktijk op een productieve manier met elkaar willen verbinden. In mijn optiek is het een stap in de goede richting om het gesprek hierover aan te gaan met onderwijsprofessionals, ouders en leerlingen en hun perspectieven serieus te nemen bij het ontwerpen, implementeren en evalueren van (evidence-informed) onderwijsinterventies en -veranderingen.
Dit is ook een van de dingen die mij aantrekt aan dit project bij Druk & Dwars. Druk & Dwars in het VO is – net zoals vele andere projecten van Druk & Dwars – bij uitstek een project voor, en met de praktijk. Door waar mogelijk participatief en co-creërend te werken met praktijkprofessionals, ouders en leerlingen, hopen we dit project zo in te richten dat het voor zowel wetenschap als praktijk tot bruikbare opbrengsten leidt.
Over Druk & Dwars in het Voortgezet Onderwijs
Druk & Dwars in het VO is het nieuwste deelproject van Druk & Dwars, en wordt mede mogelijk gemaakt door de Gemeente Groningen. De aanzet voor Druk & Dwars in het VO was de vraag van ouders en onderwijsprofessionals naar een Druk & Dwars-aanbod voor de doelgroep in het voortgezet onderwijs. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat bijna 40% van de middelbare scholieren problemen met aandacht en hyperactiviteit ervaart (Rombouts et al., 2023) en dat het aantal meldingen van ADHD-achtige problematiek in de leeftijdsgroep van 10-19 jaar in de afgelopen jaren is toegenomen (VZInfo, 2026). Druk en dwars gedrag houdt immers niet op als kinderen naar de middelbare school gaan en ook daar voelen docenten zich – net als leerkrachten in het basisonderwijs – dikwijls handelingsverlegen in de omgang met uitdagend leerlinggedrag (Batstra et al., 2024). Om te voorkomen dat zij als gevolg daarvan vervallen in stoornisdenken, lijkt het zinvol om hen te informeren over misvattingen en risico’s rondom classificatie en hen daarnaast vaardiger te maken in de omgang met uitdagend leerlinggedrag.
Het doel van dit project is daarom om samen met één middelbare school in Groningen een aanpak te ontwikkelen voor de omgang met (als) uitdagend (ervaren) leerlinggedrag, gebaseerd op de orthopedagogische visie op gedrag en gedragsmoeilijkheden. Hoewel het project vooralsnog ‘Druk & Dwars in het Voortgezet Onderwijs’ heet, is het geenszins zo dat druk en dwars gedrag het enige uitdagende leerlinggedrag is waar de aanpak zich op zal richten. Wat ‘uitdagend leerlinggedrag’ is, hangt immers af van de subjectieve ervaring van degene die het gedrag observeert en verschilt daarmee waarschijnlijk per professional, schoolteam en school. Daarnaast beperkt het zich mogelijk ook niet tot hyperactiviteit of concentratieproblemen: onder scholieren spelen bijvoorbeeld ook druk door schoolwerk (44,6%), emotionele problemen (25,1%), gedragsproblemen zoals agressief gedrag, liegen of stelen (19,9%), moeilijkheden in de omgang met leeftijdsgenoten (18,3%) en eenzaamheid (11,4%; Rombouts et al., 2023).
De aanpak zal bestaan uit een training voor onderwijsprofessionals, in combinatie met schoolbrede voorlichting. Met de training hopen we onderwijsprofessionals (vakdocenten, maar ook conciërges, directie en leden van het ondersteuningsteam) te versterken in hun vaardigheden in de omgang met het leerlinggedrag dat zij als uitdagend ervaren. Met de voorlichting willen we naast onderwijsprofessionals, ook ouders en leerlingen meenemen in de demedicaliserende en normaliserende visie op gedrag en gedragsmoeilijkheden. Dit doen we vanuit de ervaring en overtuiging dat een aanpak beter werkt en duurzamer is als alle betrokken partijen worden meegenomen in de nieuwe manier van denken en handelen.
Het ontwikkelen van een aanpak op één school stelt ons daarnaast in staat om de aanpak af te stemmen op de unieke schoolcontext, waarmee D&D in het VO zich onderscheidt van eerdere projecten van Druk & Dwars. In plaats van de bestaande aanpak aan de schoolcontext aan te passen (top-down), wordt de aanpak bij dit project speciaal ontwikkeld op basis van informatie over deze context (bottom-up). We inventariseren eerst grondig wat nodig, mogelijk en al aanwezig is op de school met betrekking tot de omgang met uitdagend leerlinggedrag, waarna we op basis van deze informatie een voorlichting en training ontwikkelen die tegemoetkomen aan de specifieke vragen, wensen en kenmerken van de school en het team.
Ik heb heel veel zin om me de aankomende twee jaar vol energie op dit inspirerende project te gaan storten en ik houd jullie hiervan graag op de hoogte via de website van Druk & Dwars. Wil je al eerder meer weten of sparren? Je kunt mij bereiken via m.van.der.velden@rug.nl. Wie weet tot snel!
Referenties
Batstra, L., de Vries, W., & Thoutenhoofd, E. D. (2024). Does Using Core Quadrants Lead to More Teacher Self-Efficacy and Less Perceived Problem Behaviour? European Journal of Inclusive Education, 3(1), 43-59. https://doi.org/10.7146/ejie.v3i1.137366
Korpershoek, H. (2026). The science-practice gap in education: knowledge conceptualization, knowledge production, and knowledge transfer problems. Frontline Learning Research, 14(1). https://doi.org/10.14786/flr.v14i1.1597
Rombouts, M., Morren, K., van Dorsselaer, S., Tuithof, M., & Monshouwer, K. (2023). Peilstationsonderzoek Scholieren 2023: Mentale gezondheid (Trimbos-instituut). Trimbos-instituut.
VZinfo.nl. (2026). ADHD | Totale bevolking | Huisartsencijfers. Geraadpleegd 12 januari 2026, van https://www.vzinfo.nl/adhd/totale-bevolking/huisartsencijfers